Umowa zlecenie – co warto wiedzieć?

Umowa zlecenie to jedna z najpopularniejszych form zatrudnienia w Polsce, szczególnie wśród osób młodych, freelancerów i tych, którzy cenią sobie elastyczność w organizacji pracy. W 2026 roku, na skutek wprowadzonych zmian legislacyjnych, umowa zlecenie zyskała nowe znaczenie, wpływając na prawa pracownicze, składki ZUS oraz zasady rozliczeń podatkowych.

Co to jest umowa zlecenie?

Umowa zlecenie jest umową cywilnoprawną, regulowaną przez przepisy Kodeksu cywilnego (art. 734-751). Oznacza to, że nie podlega ona Kodeksowi pracy, co przekłada się na większą elastyczność w ustalaniu warunków współpracy między zleceniodawcą a zleceniobiorcą. Zleceniobiorca zobowiązuje się do wykonania określonych czynności, a zleceniodawca do zapłaty wynagrodzenia.

Charakterystyczne cechy umowy zlecenie to:

• brak obowiązku świadczenia pracy w określonym miejscu i czasie,
• możliwość powierzenia wykonania zlecenia osobie trzeciej (o ile umowa na to pozwala),
• brak automatycznych przywilejów pracowniczych, takich jak urlop wypoczynkowy czy płatne nadgodziny.

Warto pamiętać, że umowa zlecenie może być zawarta zarówno w formie pisemnej, jak i ustnej, choć dla celów dowodowych zaleca się sporządzenie dokumentu na piśmie.

Jakie zmiany wprowadzono w 2026 roku?

Rok 2026 przyniósł istotne zmiany w przepisach dotyczących umów zlecenie, które wpłynęły zarówno na zleceniobiorców, jak i zleceniodawców. Najważniejsze z nich to:

Wliczanie umowy zlecenie do stażu pracy

Od 1 stycznia 2026 roku okresy pracy na podstawie umowy zlecenie są wliczane do stażu pracy, co ma istotne znaczenie dla uprawnień pracowniczych, takich jak wymiar urlopu wypoczynkowego czy dodatki stażowe. Dzięki temu osoby pracujące na zleceniach mogą szybciej osiągnąć próg 10 lat stażu pracy, co pozwala na korzystanie z 26 dni urlopu.

Nowe przepisy wyrównują szanse osób zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych i formalnie uznają ich wkład w rynek pracy.

Minimalna stawka godzinowa

W 2026 roku minimalna stawka godzinowa dla zleceniobiorców została ustalona na poziomie 31,40 zł brutto. Jest to odpowiedź na potrzebę ochrony praw pracowniczych i zapewnienia godziwego wynagrodzenia. Zleceniodawcy są zobowiązani do ewidencjonowania przepracowanych godzin, co pozwala na kontrolę przestrzegania przepisów.

Obowiązkowe składki ZUS

Zmiany wprowadziły także obowiązek odprowadzania składek ZUS od umowy zlecenie, obejmujących ubezpieczenie emerytalne, rentowe, zdrowotne i wypadkowe. Dla osób wykonujących zlecenia okazjonalnie istnieje możliwość dobrowolnego opłacania składek, co zwiększa ich ochronę socjalną.

Jakie korzyści wynikają z nowych przepisów?

Nowe regulacje wprowadzone w 2026 roku przynoszą wiele korzyści zarówno dla zleceniobiorców, jak i zleceniodawców. Dla pracowników najważniejsze zmiany to:

• większa stabilność zatrudnienia dzięki wliczaniu umowy zlecenie do stażu pracy,
• możliwość korzystania z dłuższego urlopu wypoczynkowego,
• lepsza ochrona socjalna dzięki obowiązkowym składkom ZUS.

Z kolei dla pracodawców nowe przepisy to szansa na pozyskanie bardziej wykwalifikowanych pracowników, którzy wcześniej pracowali na zleceniach lub prowadzili działalność gospodarczą.

Jak obliczyć staż pracy z uwzględnieniem umowy zlecenie?

Obliczanie stażu pracy z uwzględnieniem umowy zlecenie wymaga zebrania odpowiednich dokumentów, takich jak zaświadczenia z ZUS, kopie umów czy potwierdzenia przelewów. Warto pamiętać, że:

• do stażu pracy wliczane są tylko te okresy, w których odprowadzano składki emerytalne i rentowe,
• można uwzględnić także udokumentowane okresy pracy za granicą.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje zaświadczenia potwierdzające okresy zatrudnienia, które można przedstawić pracodawcy w celu aktualizacji stażu pracy.

Umowa zlecenie a działalność gospodarcza

Wybór między umową zlecenie a prowadzeniem działalności gospodarczej zależy od indywidualnych preferencji i charakteru pracy. Umowa zlecenie jest bardziej elastyczna i nie wymaga prowadzenia księgowości, natomiast działalność gospodarcza pozwala na odliczanie kosztów i korzystanie z preferencyjnych stawek podatkowych.

Jakie są obowiązki zleceniodawcy w 2026 roku?

Zleceniodawcy muszą dostosować się do nowych przepisów, co oznacza m.in.:

• zapewnienie minimalnej stawki godzinowej,
• ewidencjonowanie czasu pracy zleceniobiorców,
• odprowadzanie składek ZUS zgodnie z obowiązującymi stawkami.

Dodatkowo, zleceniodawcy powinni regularnie monitorować zmiany w przepisach, aby uniknąć kar finansowych i sankcji.

Jakie są najczęstsze pytania dotyczące umowy zlecenie?

Czy umowa zlecenie wlicza się do emerytury?

Tak, umowa zlecenie wlicza się do emerytury, ponieważ odprowadzane są od niej składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Oznacza to, że okresy pracy na zleceniach są uwzględniane przy obliczaniu wysokości przyszłej emerytury.

Czy student na umowie zlecenie podlega oskładkowaniu?

Nie, studenci do 26. roku życia nie podlegają obowiązkowi odprowadzania składek ZUS od umowy zlecenie, co czyni tę formę zatrudnienia szczególnie korzystną dla młodych osób.

Czy umowa zlecenie daje prawo do urlopu?

Umowa zlecenie nie daje automatycznie prawa do urlopu wypoczynkowego, jednak strony mogą ustalić w umowie przerwę w wykonywaniu zadań, która może być płatna lub bezpłatna.

Co warto zapamietać?:

• Umowa zlecenie to elastyczna forma zatrudnienia, regulowana przez Kodeks cywilny, bez obowiązku świadczenia pracy w określonym miejscu i czasie.
• Od 1 stycznia 2026 roku umowy zlecenie wliczają się do stażu pracy, co umożliwia szybsze uzyskanie uprawnień do dłuższego urlopu wypoczynkowego.
• Minimalna stawka godzinowa dla zleceniobiorców wynosi 31,40 zł brutto, a zleceniodawcy muszą ewidencjonować czas pracy.
• Obowiązkowe składki ZUS obejmują ubezpieczenie emerytalne, rentowe, zdrowotne i wypadkowe, co zwiększa ochronę socjalną zleceniobiorców.
• Zleceniodawcy muszą zapewnić minimalną stawkę, ewidencjonować czas pracy oraz odprowadzać składki ZUS, aby uniknąć kar finansowych.