Zakładasz własną firmę? Jednym z pierwszych kroków będzie wybór odpowiedniego kodu PKD. Ten pozornie prosty etap może mieć istotny wpływ na Twoją działalność, podatki i dostęp do dotacji.
Co to jest PKD i dlaczego jego wybór jest ważny?
PKD, czyli Polska Klasyfikacja Działalności, to system porządkujący działalności gospodarcze według określonych kodów. Każdy przedsiębiorca działający na terenie Polski ma obowiązek przypisać swojej działalności odpowiedni kod PKD, który najlepiej oddaje faktyczny zakres prowadzonej działalności. Kody te stosowane są w statystyce publicznej, ewidencji, rachunkowości oraz w urzędowych rejestrach.
Wybór kodu PKD ma konsekwencje nie tylko formalne i statystyczne, ale także praktyczne. Wpływa między innymi na możliwość wyboru konkretnej formy opodatkowania, konieczność rejestracji VAT czy obowiązek posiadania kasy fiskalnej. Co więcej, określone kody są wymagane, by wziąć udział w przetargach publicznych czy skorzystać z programów wsparcia finansowego.
Od 1 stycznia 2025 roku obowiązuje nowa wersja klasyfikacji – PKD 2025. Zmiany te mają na celu lepsze odzwierciedlenie współczesnych realiów rynkowych i technologicznych, a także harmonizację polskich przepisów z normami unijnymi.
Nieprawidłowe przypisanie kodu PKD może skutkować nie tylko błędami w rozliczeniach, ale też wykluczeniem z możliwości udziału w przetargach czy ubiegania się o dotacje.
Jak zbudowany jest kod PKD?
Struktura kodu PKD opiera się na pięciopoziomowym systemie klasyfikacyjnym. Każdy kod składa się z pięciu znaków, które kolejno wskazują na coraz bardziej szczegółowy zakres działalności:
- Sekcja – oznaczona literą (np. A, B, C), wskazuje ogólny sektor gospodarki,
- Dział – dwucyfrowy numer, zawężający zakres działalności,
- Grupa – trzycyfrowy kod, charakteryzujący typ działalności lub odbiorców,
- Klasa – czterocyfrowy kod, wskazujący specjalizację,
- Podklasa – pięcioznakowy kod zakończony literą Z – najdokładniejsze określenie rodzaju działalności.
Przykład: kod 73.11.Z oznacza „działalność agencji reklamowych” i znajduje się w sekcji M (działalność profesjonalna, naukowa i techniczna).
Nowości w PKD 2025
W ramach PKD 2025 wprowadzono wiele zmian. Dodano nowe podklasy, np.:
- 35.40.Z – działalność brokerów energii,
- 47.91.Z – pośrednictwo w sprzedaży detalicznej niewyspecjalizowanej,
- 74.91.Z – działalność rzeczników patentowych i marketingowa,
- 85.61.Z – pośrednictwo w zakresie prowadzenia kursów i korepetycji.
Zmiany te odzwierciedlają rozwój gospodarki cyfrowej, cyrkulacyjnej czy bio-gospodarki. Przedsiębiorcy muszą więc być na bieżąco z aktualną strukturą klasyfikacji.
Jak wybrać odpowiedni kod PKD?
Wybór kodu PKD należy zacząć od określenia przeważającej działalności. To ten rodzaj działalności, który będzie dominował w Twoim przedsiębiorstwie – np. przyniesie największe przychody lub zatrudniać będzie najwięcej osób. Kod ten należy wpisać jako pierwszy w formularzu CEIDG-1 lub KRS.
Jeśli planujesz prowadzenie kilku rodzajów działalności, możesz wskazać także dodatkowe kody. W przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej nie ma limitu liczby kodów, natomiast w przypadku spółek wpisywanych do KRS można wskazać maksymalnie 10 kodów, z których jeden musi być przeważający.
Gdzie szukać kodu PKD?
Najłatwiejszym sposobem jest skorzystanie z wyszukiwarki kodów PKD dostępnej na stronie Głównego Urzędu Statystycznego (stat.gov.pl) lub Ministerstwa Rozwoju i Technologii. Wystarczy wpisać słowo kluczowe, np. „ogrodnictwo” czy „warsztat samochodowy”, a system podpowie odpowiednie klasyfikacje.
Jeśli nadal masz wątpliwości, możesz skorzystać z pomocy Ośrodka Klasyfikacji i Nomenklatur Urzędu Statystycznego w Łodzi, przesyłając formularz z dokładnym opisem planowanej działalności.
Jakie błędy popełniają przedsiębiorcy?
Najczęstsze błędy to zbyt ogólny wybór kodu, brak uzupełnienia o działalności dodatkowe oraz wybór kodu, który nie jest dozwolony dla danej formy prawnej (np. dostępny tylko dla spółek prawa handlowego). Inne częste pomyłki to:
- niezgłoszenie zmiany kodu po rozszerzeniu działalności,
- wybór kodu wymagającego koncesji lub licencji bez spełnienia wymagań,
- brak aktualizacji kodów do wersji PKD 2025.
Wybór kodu PKD „na zapas” może doprowadzić do konieczności przedstawienia niepotrzebnych zezwoleń lub koncesji, które są wymagane tylko dla konkretnych rodzajów działalności.
Jak zmienić kod PKD w trakcie prowadzenia działalności?
Zmiana kodu PKD jest możliwa w dowolnym momencie. W przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej należy złożyć wniosek o aktualizację wpisu do CEIDG – można to zrobić online. Masz na to 7 dni od daty zmiany.
Dla spółek cywilnych aktualizacji dokonuje się w rejestrze REGON, a dla spółek prawa handlowego – w KRS. Jeśli zmieniany jest przeważający przedmiot działalności, konieczna może być zmiana umowy spółki, co wiąże się z dodatkowymi formalnościami i kosztami.
Jakie dokumenty są potrzebne?
W przypadku CEIDG wystarczy wniosek online. W przypadku KRS, oprócz wniosku, może być wymagany:
- tekst jednolity umowy spółki,
- uchwała wspólników o zmianie działalności,
- akt notarialny (dla zmian istotnych).
W systemie KRS można zgłosić jedynie takie kody, które są zgodne z przedmiotem działalności określonym w umowie – nawet jeśli nie wpisano kodów PKD bezpośrednio do samej umowy.
Jak PKD wpływa na podatki i formalności?
Wybrany kod PKD może wpływać na możliwość skorzystania z konkretnych form opodatkowania. Przykładowo, niektóre działalności mogą być opodatkowane ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, ale tylko wtedy, gdy są zgodne z klasyfikacją PKWiU, powiązaną z PKD.
W zależności od kodu może być również konieczne:
- zarejestrowanie się jako podatnik VAT,
- zgłoszenie działalności do rejestru regulowanego,
- posiadanie koncesji lub licencji (np. transport osób, działalność detektywistyczna),
- prowadzenie kasy fiskalnej.
Warto też wiedzieć, że niektóre programy dotacyjne są dostępne wyłącznie dla firm posiadających odpowiednie kody PKD. Brak wymaganych kodów może skutkować odrzuceniem wniosku.
Jakie zmiany niesie PKD 2025?
PKD 2025 zastąpiło dotychczasową klasyfikację PKD 2007 i obowiązuje od 1 stycznia 2025 roku. Zmiany zostały wprowadzone na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2024 r. i obejmują m.in.:
- nowe podklasy (np. brokerzy energii, pośrednictwo w sprzedaży detalicznej),
- dokładniejsze opisy dotychczasowych działalności,
- przeniesienie niektórych podklas do innych sekcji lub działów.
Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność dostosowania wpisów w CEIDG lub KRS do nowej klasyfikacji. W okresie przejściowym do 31 grudnia 2026 roku możliwe jest równoległe stosowanie kodów PKD 2007 i 2025, ale jeśli nie dokonasz aktualizacji w tym czasie, zostanie przeprowadzone automatyczne przeklasyfikowanie.
Ile kodów PKD można wpisać?
Dla jednoosobowych działalności gospodarczych nie ma ograniczeń – możesz wpisać dowolną liczbę kodów. Jednak tylko jeden z nich powinien być oznaczony jako przeważający. Dla spółek zarejestrowanych w KRS obowiązuje limit 10 kodów, z których jeden musi być przeważający.
Nie ma potrzeby wpisywania kodów „na zapas”. W razie potrzeby możesz je dodać w późniejszym czasie – bez opłat i bez konieczności wizyty w urzędzie.
Jak sprawdzić kod PKD innej firmy?
Jeśli chcesz poznać kod PKD innego przedsiębiorstwa, możesz skorzystać z wyszukiwarek dostępnych online. Wystarczy znać numer NIP lub REGON firmy i wpisać go w wyszukiwarkę CEIDG lub Internetowego Monitora Sądowego i Gospodarczego.
To przydatne narzędzie np. przy weryfikacji kontrahenta, ocenie jego wiarygodności lub przy analizie rynku.
Jak dobrać PKD przy działalności niestandardowej?
W przypadku działalności nieoczywistej, wielobranżowej albo sezonowej, dobór odpowiednich kodów może być bardziej skomplikowany. W takich sytuacjach rekomenduje się:
- wybór kodu najbardziej zbliżonego do głównej działalności,
- dodanie kilku kodów uzupełniających,
- skorzystanie z pomocy Ośrodka Klasyfikacji i Nomenklatur,
- unikanie kodów, które nie mają zastosowania do formy prawnej firmy.
Dla przykładu, stewardessa zakładająca działalność gospodarczą powinna przypisać kod 52.23.Z – działalność usługowa wspomagająca transport lotniczy. Jeśli planuje również prowadzenie szkoleń, może rozszerzyć działalność o kod 85.59.B.
Staranny dobór kodów PKD to inwestycja w bezpieczeństwo i rozwój firmy. To decyzja, której nie należy podejmować pochopnie ani przypadkowo.
Co warto zapamietać?:
- Obowiązek przypisania kodu PKD: Każdy przedsiębiorca w Polsce musi przypisać swojej działalności odpowiedni kod PKD, co wpływa na opodatkowanie, VAT i dostęp do dotacji.
- Struktura kodu PKD: Kod składa się z pięciu znaków, wskazujących na sekcję, dział, grupę, klasę i podklasę działalności.
- Nowości w PKD 2025: Wprowadzono nowe podklasy, m.in. brokerzy energii i pośrednictwo w sprzedaży detalicznej, co odzwierciedla rozwój gospodarki cyfrowej.
- Zmiana kodu PKD: Można zmienić kod PKD w dowolnym momencie, a dla jednoosobowych działalności gospodarczych aktualizacja wymaga jedynie wniosku online w CEIDG.
- Wybór kodu PKD: Należy określić przeważającą działalność, a w przypadku spółek można wskazać maksymalnie 10 kodów, z których jeden musi być przeważający.
