Moneta 5 groszy to codzienny towarzysz naszych portfeli, choć na pierwszy rzut oka może wydawać się mało znacząca. W rzeczywistości jest to produkt precyzyjnie zaprojektowany i technologicznie złożony. Warto przyjrzeć się jej bliżej, by zrozumieć, ile faktycznie waży, z czego została wykonana i jakie cechy ją wyróżniają.
Ile waży moneta 5 groszy?
Moneta o nominale 5 groszy ma ściśle określony parametr wagowy, który obowiązuje niezależnie od rocznika emisji czy zmiany materiału. Obecna masa monety 5 groszy wynosi dokładnie 2,59 grama. Ta wartość została zachowana nawet po wprowadzeniu zmian materiałowych w 2014 roku. Choć może wydawać się to niewiele, setki i tysiące takich monet potrafią ważyć naprawdę sporo.
Waga 2,59 g została ustalona tak, aby moneta była wystarczająco trwała, nie zbyt lekka, a jednocześnie ekonomiczna w produkcji. Gdyby zebrać 1000 takich monet, otrzymalibyśmy aż 2,59 kilograma metalu. To pokazuje, że choć pojedyncze egzemplarze są niemal nieodczuwalne, w większej ilości stanowią już zauważalny ciężar.
Waga jednej monety 5 groszy to 2,59 g – odpowiada to ciężarowi małego gwoździka lub kapsla od butelki, ale w portfelu może znacząco zwiększyć jego masę.
Jakie są wymiary monety 5 groszy?
Poza wagą, każda moneta musi spełniać określone normy dotyczące wymiarów. Moneta 5 groszy ma średnicę 19,48 mm oraz grubość 1,4 mm. Te parametry są nieznacznie inne w zależności od rocznika, choć różnice są minimalne. Dla porównania – moneta 20 groszy ma średnicę 18,5 mm, a 50 groszy – 20,5 mm, co czyni pięciogroszówkę „złotym środkiem” wśród polskich monet groszowych.
Grubość 1,4 mm sprawia, że moneta jest relatywnie cienka, ale nadal na tyle solidna, by wytrzymać codzienne użytkowanie – od noszenia w kieszeniach po wrzucanie do automatów. Jej rant jest na przemian gładki i ząbkowany, co nie tylko ułatwia rozpoznanie monety dotykiem, ale również zapobiega zbyt szybkiemu ścieraniu brzegów.
Z czego wykonana jest moneta 5 groszy?
Materiał, z którego wykonano monetę, przeszedł przez lata istotną zmianę. Do 2013 roku pięciogroszówki wykonywano ze stopu mosiądzu manganowego MM 59 (CuZn40Mn), składającego się z miedzi, cynku i manganu. Był to materiał trwały, odporny na korozję i ścieranie, ale jednocześnie drogi w produkcji.
W 2014 roku Narodowy Bank Polski wprowadził zmiany. W nowym wydaniu moneta posiada stalowy rdzeń powlekany cienką warstwą mosiądzu. Taka konstrukcja pozwoliła znacząco obniżyć koszty produkcji, bez kompromisu w kwestii wyglądu czy trwałości.
Mosiądz manganowy (MM 59)
Ten stop to klasyka numizmatycznej inżynierii. Zawierał około 60% miedzi, 40% cynku i małą domieszkę manganu. Miedź zapewniała odporność na wilgoć i korozję, a cynk nadawał twardość. Mangan był cichym bohaterem – zwiększał wytrzymałość powierzchni i twardość monety.
Stal powlekana mosiądzem
Obecne monety mają stalową podstawę i mosiężną powłokę. Stal zapewnia strukturę i wytrzymałość, natomiast mosiądz pełni funkcję ochronną i estetyczną. Tego rodzaju konstrukcja pozwala utrzymać niski koszt przy zachowaniu wysokiej trwałości oraz rozpoznawalnego wyglądu.
Jak rozpoznać monety 5 groszy z różnych lat?
Monety 5 groszy były produkowane w różnych rocznikach i przez różne mennice. Od 2013 do 2016 roku pięciogroszówki były bite przez brytyjską mennicę The Royal Mint, a ich znak rozpoznawczy to krzyż pod prawą łapą orła. Od 2017 roku produkcję przejęła Mennica Polska S.A., a znak mennicy znajduje się już pod lewą łapą orła.
Choć zmiany te są subtelne, dla kolekcjonerów mają ogromne znaczenie. Różnice występują także w detalach na awersie i rewersie, jak np. w układzie liści dębu i napisie „GROSZY”.
Ile warte są większe ilości monet 5 groszy?
Jeśli zastanawiasz się, ile pieniędzy można mieć w kilogramie czy nawet tonie pięciogroszówek, oto przelicznik:
- 1 kg monet 5 groszy to ok. 386 sztuk – wartość: 19,30 zł
- 10 kg to 3861 sztuk – wartość: 193,05 zł
- 100 kg to 38 610 sztuk – wartość: 1930,50 zł
- 1 tona to 386 100 sztuk – wartość: 19 305 zł
Te liczby świetnie pokazują, jak znaczna ilość drobnych monet może przekładać się na całkiem pokaźną sumę. Oczywiście, transport i przechowywanie takich ilości wiąże się z niemałym wysiłkiem fizycznym.
Monety 5 groszy z II RP – ile ważyły?
Nie tylko współczesne pięciogroszówki wzbudzają zainteresowanie. Moneta 5 groszy z 1934 roku była wykonana z brązu, miała średnicę 20 mm, gładki rant i ważyła 3 gramy. Choć różni się nieco od dzisiejszej wersji, jej historia jest niezwykle fascynująca – zwłaszcza dla kolekcjonerów.
Ze względu na niski nakład emisji w 1934 roku – tylko 420 tysięcy egzemplarzy – moneta ta jest dziś niezwykle cenna. W zależności od stanu zachowania, jej cena na aukcjach może sięgać od kilkuset do nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych.
Najdroższy egzemplarz 5 groszy z 1934 roku sprzedano za 48 600 zł podczas aukcji w 2023 roku – dla porównania, nominalna wartość tej monety to zaledwie 0,05 zł.
W jakich latach produkowano monetę 5 groszy?
Moneta 5 groszy pojawiła się w obiegu w 1995 roku. Od tego czasu była wybijana niemal co roku. Najwięcej egzemplarzy wybito w latach 2017, 2018 oraz 2023. W 2018 roku wybito aż 144 600 000 sztuk, co było jednym z najwyższych wyników w historii tej monety.
Oto kilka przykładowych nakładów z ostatnich lat:
- 2017 – 126 150 000 sztuk
- 2018 – 144 600 000 sztuk
- 2022 – tylko 15 000 000 sztuk (jedna z najniższych emisji ostatnich lat)
- 2024 – 70 050 000 sztuk
Zmiany w liczbie wybitych monet wynikają z bieżących potrzeb rynku i polityki monetarnej prowadzonej przez Narodowy Bank Polski.
Czy moneta 5 groszy może być unikatowa?
Choć pięciogroszówka to moneta obiegowa, niektóre egzemplarze mogą okazać się cenne. Dotyczy to zarówno błędów produkcyjnych (tzw. destruktów), jak i wersji kolekcjonerskich. W 2019 roku wyprodukowano specjalne edycje 5 groszy w złocie i srebrze – odpowiednio 1000 i 5000 sztuk – z okazji stulecia polskiego złotego.
Wartości kolekcjonerskie mogą również wynikać z wyjątkowo niskiego nakładu w danym roku lub jakości zachowanego egzemplarza, ocenianej w specjalistycznych systemach gradingowych.
Jak odróżnić prawdziwą 5 groszówkę od fałszywej?
Niestety, niektóre serie – zwłaszcza historyczne – są podatne na fałszerstwa. Najczęściej podrabianą monetą jest 5 groszy z 1934 roku. Fałszerze stosują różne metody, np. przerabiają roczniki 1938 i 1939, wycinając ostatnią cyfrę i wstawiając „4”.
Również w 2012 roku pojawiły się fałszywki wybite specjalnie wykonanymi stemplami. Charakterystyczne dla nich były błędy w literach oraz sztucznie nałożona patyna. Bezpieczny zakup możliwy jest tylko w renomowanych domach aukcyjnych lub u sprzedawców oferujących egzemplarze z certyfikatem PCGS lub NGC.
Co warto zapamietać?:
- Waga monety 5 groszy: 2,59 g, co odpowiada ciężarowi małego gwoździka.
- Wymiary: średnica 19,48 mm, grubość 1,4 mm, co czyni ją „złotym środkiem” wśród polskich monet groszowych.
- Materiał: od 2014 roku moneta ma stalowy rdzeń powlekany mosiądzem, co obniża koszty produkcji.
- Produkcja: najwięcej monet wybito w 2018 roku – 144,6 mln sztuk; moneta w obiegu od 1995 roku.
- Wartość kolekcjonerska: monety z 1934 roku mogą osiągać ceny do 48 600 zł na aukcjach; unikatowe edycje z 2019 roku w złocie i srebrze.
