Okres wypowiedzenia umowy o pracę to temat, który budzi wiele pytań i wątpliwości zarówno wśród pracowników, jak i pracodawców. Zrozumienie zasad regulujących ten aspekt stosunku pracy jest kluczowe dla uniknięcia nieporozumień i problemów prawnych. W artykule przedstawimy szczegółowe informacje dotyczące okresu wypowiedzenia, jego długości, zasad obliczania oraz wpływu nowych przepisów na ten obszar.
Co to jest okres wypowiedzenia?
Okres wypowiedzenia to czas pomiędzy złożeniem wypowiedzenia umowy o pracę a jej faktycznym rozwiązaniem. W tym czasie pracownik lub pracodawca mają możliwość przygotowania się do zakończenia stosunku pracy. Wypowiedzenie może być złożone zarówno przez pracownika, jak i przez pracodawcę, a jego długość zależy od rodzaju umowy oraz stażu pracy u danego pracodawcy.
Warto zaznaczyć, że okres wypowiedzenia jest regulowany przepisami Kodeksu pracy i nie może być skrócony bez zgody obu stron. Wyjątkiem są sytuacje przewidziane w przepisach, takie jak ogłoszenie upadłości lub likwidacji pracodawcy, które mogą skutkować skróceniem okresu wypowiedzenia do jednego miesiąca.
Jak obliczyć długość okresu wypowiedzenia?
Długość okresu wypowiedzenia zależy od rodzaju umowy oraz stażu pracy u danego pracodawcy. Przepisy Kodeksu pracy przewidują następujące okresy wypowiedzenia:
- 2 tygodnie – dla pracowników zatrudnionych krócej niż 6 miesięcy,
- 1 miesiąc – dla pracowników zatrudnionych co najmniej 6 miesięcy,
- 3 miesiące – dla pracowników zatrudnionych co najmniej 3 lata.
W przypadku umów na okres próbny okres wypowiedzenia wynosi:
- 3 dni robocze – jeśli okres próbny trwa do 2 tygodni,
- 1 tydzień – jeśli okres próbny trwa od 2 tygodni do 3 miesięcy,
- 2 tygodnie – dla okresu próbnego wynoszącego pełne 3 miesiące.
Kiedy rozpoczyna się okres wypowiedzenia?
Moment rozpoczęcia biegu okresu wypowiedzenia zależy od sposobu jego liczenia. W przypadku okresów liczonych w tygodniach, wypowiedzenie rozpoczyna się w pierwszą niedzielę po dniu złożenia wypowiedzenia, a kończy w sobotę. Natomiast w przypadku okresów liczonych w miesiącach, wypowiedzenie zaczyna się pierwszego dnia kolejnego miesiąca kalendarzowego i kończy w ostatnim dniu tego miesiąca.
Przykład: Jeśli pracownik złoży wypowiedzenie 15 stycznia, to miesięczny okres wypowiedzenia rozpocznie się 1 lutego i zakończy 28 lutego (lub 29 lutego w roku przestępnym).
Jakie są nowe regulacje dotyczące okresu wypowiedzenia w 2026 roku?
Od 2026 roku wprowadzone zostaną zmiany w zakresie obliczania stażu pracy, które mogą wpłynąć na długość okresu wypowiedzenia. Nowe przepisy pozwalają na uwzględnienie w stażu pracy m.in. okresów wykonywania umów zlecenia, prowadzenia działalności gospodarczej oraz innych form zatrudnienia, pod warunkiem ich odpowiedniego udokumentowania.
Warto jednak podkreślić, że do okresu wypowiedzenia wliczane będą jedynie te okresy umów zlecenia, które były realizowane na rzecz obecnego pracodawcy. Umowy zlecenia zawarte z innymi podmiotami nie będą miały wpływu na długość okresu wypowiedzenia.
Jak dokumentować dodatkowe okresy zatrudnienia?
Aby skorzystać z nowych regulacji, pracownik musi przedstawić odpowiednie dokumenty potwierdzające okresy pracy, które mają być wliczone do stażu. W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej konieczne będzie uzyskanie zaświadczenia z ZUS o opłaceniu składek na ubezpieczenia społeczne za dany okres.
Pracodawca ma obowiązek uwzględnić te okresy dopiero po ich właściwym udokumentowaniu. Warto więc zadbać o kompletność dokumentacji, aby uniknąć problemów z naliczaniem stażu pracy.
Jakie prawa przysługują pracownikowi w okresie wypowiedzenia?
W okresie wypowiedzenia pracownik ma prawo do skorzystania z płatnych dni wolnych na poszukiwanie nowego zatrudnienia. Ich liczba zależy od długości okresu wypowiedzenia:
- 2 dni robocze – przy wypowiedzeniu trwającym do 1 miesiąca,
- 3 dni robocze – przy wypowiedzeniu trwającym 3 miesiące.
Pracodawca może również zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia, zachowując jednocześnie prawo do wynagrodzenia. Takie zwolnienie powinno być udokumentowane na piśmie i dołączone do akt osobowych pracownika.
Jakie są obowiązki pracodawcy?
Pracodawca, który wręcza wypowiedzenie, ma obowiązek poinformować pracownika o przysługujących mu prawach, takich jak dni wolne na poszukiwanie pracy czy możliwość odwołania się do sądu pracy. W przypadku umów na czas nieokreślony konieczne jest również podanie przyczyny wypowiedzenia.
Pracodawca, który nie przestrzega przepisów dotyczących wypowiedzenia umowy o pracę, może zostać zobowiązany do wypłaty odszkodowania lub przywrócenia pracownika do pracy na poprzednich warunkach.
Czy można rozwiązać umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia?
W określonych przypadkach zarówno pracownik, jak i pracodawca mogą rozwiązać umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia. Pracodawca ma do tego prawo w sytuacjach takich jak:
- ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych,
- popełnienie przestępstwa przez pracownika,
- utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy.
Pracownik natomiast może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, jeśli:
- praca ma szkodliwy wpływ na jego zdrowie, a pracodawca nie zapewnił odpowiednich warunków,
- pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia obowiązków wobec pracownika.
Jakie są konsekwencje nieprzestrzegania okresu wypowiedzenia?
Nieprzestrzeganie okresu wypowiedzenia przez pracownika lub pracodawcę może prowadzić do roszczeń odszkodowawczych. Pracownik, który rozwiązał umowę bez uzasadnienia, może zostać zobowiązany do wypłaty odszkodowania pracodawcy w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Z kolei pracodawca, który naruszył przepisy o wypowiadaniu umów, może zostać zobowiązany do wypłaty odszkodowania lub przywrócenia pracownika do pracy.
Warto pamiętać, że każda ze stron ma prawo odwołać się do sądu pracy w przypadku sporu dotyczącego wypowiedzenia umowy o pracę.
Podsumowanie
Okres wypowiedzenia umowy o pracę to istotny element regulacji stosunku pracy, który wymaga dokładnego zrozumienia i przestrzegania. Zarówno pracownicy, jak i pracodawcy powinni być świadomi swoich praw i obowiązków w tym zakresie, aby uniknąć nieporozumień i problemów prawnych. Nowe przepisy, które wejdą w życie w 2026 roku, wprowadzą dodatkowe zmiany, które warto uwzględnić w planowaniu zatrudnienia i zakończenia stosunku pracy.
Co warto zapamietać?:
- Okres wypowiedzenia umowy o pracę to czas między złożeniem wypowiedzenia a jego rozwiązaniem, regulowany przez Kodeks pracy.
- Długość okresu wypowiedzenia zależy od stażu pracy: 2 tygodnie (do 6 miesięcy), 1 miesiąc (6 miesięcy – 3 lata), 3 miesiące (powyżej 3 lat).
- Nowe regulacje w 2026 roku umożliwią uwzględnienie okresów umów zlecenia w stażu pracy, pod warunkiem ich udokumentowania.
- Pracownik ma prawo do dni wolnych na poszukiwanie pracy: 2 dni (do 1 miesiąca wypowiedzenia), 3 dni (3 miesiące wypowiedzenia).
- Nieprzestrzeganie okresu wypowiedzenia może prowadzić do roszczeń odszkodowawczych dla obu stron umowy.
